آداب سفر در اسلام و برخی از توصیه های لقمان

مسافرت آدابی دارد که رعایت آن ها سفر را خوش و خاطره انگیز می نماید. در این مطلب می خواهیم به بیان برخی از این آداب با بهره گیری از روایات اسلامی و با استفاده از کتاب مفاتیح الاحیاۀ نوشته آیت الله جوادی آملی بپردازیم.

امیرمؤمنان (ع) درباره اهمیت سفر می فرمایند : (( مسافرت کنید که در آن پنج فایده است. اندوه زدایی، درآمدزایی، دانش افزایی، ادب آموزی و همراهی با شرافتمند. ))

رسول گرامی اسلام نیز در همین باره می فرمایند : (( سه دعا بی تردید مستجاب است. دعای مظلوم، دعای مسافر و دعای پدر برای فرزندش. ))

آداب سفر

آداب و لوازم سفر

امام صادق (ع) پیرامون آغاز سفر می فرمایند : (( سفرت را با صدقه آغاز کن و آیۀ الکرسی بخوان. ))

پیامبر اکرم (ص) می فرمایند: (( نشانه شرافت و شخصیت فرد این است که هنگام سفر توشه اش خوب و دلپسند باشد. )) و روایت شده است ایشان به هنگام سفر پنج چیز را به همراه خود می برد. آیینه، سرمه دان، شانه، مسواک و قیچی.

امام صادق (ع) نیز درباره آداب و لوازم سفر می فرمایند: (( از آداب سفر به همراه داشتم توشه فراوان و خوب و بخشش آن به همسفران است و نیز رازپوشی پس از سفر و شوخی هایی که موجب خشم خداوند نباشد. )) همچنین می فرمایند لقمان به پسرش سفارش کرد: ای پسرم! در مسافرت این وسایل را به همراه داشته باش: شمشیر، کفش، عمامه، چادر (خیمه)، مَشک، نخ و سوزن خیاطی، ابزار و داروهای مورد نیاز خود و همراهان .

شاید به درد شما بخورد : چهل حدیث درباره سیر و سفر

امام صادق (ع) می فرمایند: هنگام بازگشت از سفر برای خانواده خود سوغات بیاورید؛ هرچند قطعه سنگی باشد.

رسول گرامی اسلام (ص) در احادیثی می فرمایند: (( هرگاه سفر می کنید با برادران دینی خود خداحافظی کنید، زیرا خداوند در سایه دعای آنان برایتان برکت قرار می دهد. هرگاه به مسافرت می روید در منزلگاه ها توقفی کوتاه داشته باشید. ))

لزوم همسفر

تنهایی سفر کردن در اسلام ناپسند شمرده شده است. در این باره پیامبر اکرم (ص) در احادیثی می فرمایند:

(( همسفرت را بیاب و بشناس، آن گاه سفر کن. بدترین مردم کسانی اند که به تنهایی سفر کنند. )) ایشان در وصیتی به حضرت علی (ع) می فرمایند: (( به تنهایی سفر نکن، چرا که شیطان، همراه تنهاست. ))

رعایت حرمت همسفران

امام صادق (ع) می فرمایند: (( مردانگی در سفر این است که چون از همسفران جدا شدی از آنان بدگویی نکنی. از جوانمردی به دور است که شخص خوبی ها و بدی های سفر را برای دیگران بازگوید. ))

توصیه های لقمان درباره سفر

در ادامه مطلب به بیان برخی از سفارشات لقمان حکیم به فرزندش می پردازیم. امام صادق (ع) می فرمایند : لقمان به پسرش گفت :

هرگاه با گروهی مسافرت کردی درباره کار خود و آنان بیشتر با آنان مشورت کن و بسیار به رویشان لبخند بزن.

هرگاه به تو فرمانی دادند و از تو چیزی خواستند اجابت کن و مخالفت نکن. چراکه نه گفتن درماندگی و پستی است.

از توشه ات به ایشان ببخش و دعوتشان را بپذیر.

پیش از تحقیق و اندیشه، نظر قطعی نده.

مشورت را پس از نشست و برخاست و خواب وخوراک و نماز و درحالی که فکر و حکمت خود را به کار گرفته ای پاسخ ده. زیرا کسی که به طور کامل خیرخواهی نکند خدا رأی را از او سلب کند و امانت را باز می ستاند.

از کسی که از تو بزرگتر است حرف شنوی داشته باش.

پسرم! هرگاه وقت نماز فرا رسید آن را به هیچ روی به تأخیر نینداز و آن را به جا آور و آسوده شو.

از حرکت پیوسته از اول شب تا پایان آن بپرهیز و صدایت را در راه بلند نکن.