افسردگی فصلی چیست؟ | درمان و پیشگیری از افسردگی فصلی

آغاز فصلی جدید و بروز تغییرات مختلف در طبیعت و آب‌وهوا می‌تواند سبب بروز تنوع و عبور از یکنواختی در زندگی انسان شود. اما این تغییرات برای همه خوشایند نیست. تغییر فصل و کاهش و یا افزایش طول روز و شب و همچنین تغییر آب‌وهوا می‌تواند تاثیراتی منفی بر برخی افراد بگذارد و آن‌ها را دچار شرایط ویژه‌ای کند. یکی از این شرایط افسردگی فصلی‌ست. افسردگی یا Seasonal Affective Disorder علائم مختلفی داشته و آغاز آن با عوارض متعددی همراه است.

افسردگی فصلی

در این مقاله به بررسی ایجاد افسردگی در فصل‌های مختلف در افراد می‌پردازیم. همچنین عوامل هر یک از این افسردگی‌ها را از نظر خواهیم گذراند. بسیاری از این علائم در افسردگی فصل‌های مختلف مشترک بوده، اما تفاوت‌هایی نیز در بین آن‌ها دیده می‌شود.

چرا به افسردگی فصلی مبتلا می‌شویم؟

ایجاد تغییر در شرایط جوی و دیگر شرایط زندگی علت اصلی و اساسی ابتلا به افسردگی فصلی‌ست. برای مثال در فصل پاییز و زمستان به دلیل کم شدن طول روز و همچنین کاهش نور خورشید و سپری شدن اغلب روزها در شرایط ابری، باعث ایجاد تغییر در روحیه افراد و ابتلا به افسردگی فصلی می‌شود.

از طرفی تغییر طول روز و ایجاد تفاوت در ساعت‌های خوابیدن و بیدار شدن افراد و به طور کلی ساعت بیولوژیک بدن، می‌توان باعث ابتلا به این عارضه شود. علاوه بر این‌ها دیگر دلایل جسمی ایجاد افسردگی فصلی اختلال در میزان سروتونین و ملاتونین در بدن است. این هورمون‌ها نقش بسیاری در تنظیم فعالیت‌های بدنی و همچنین شرایط عاطفی افراد دارند.

البته دلایل محیطی دیگری نیز وجود دارند که سبب بروز این افسردگی در فصل‌های گرم سال می‌شوند. این عوامل عبارتند از:

  • حضور زیاد در معرض تابش آفتاب
  • حساسیت‌های فصلی
  • احساس گرمای شدید و گرمازدگی
  • عدم تحقق شرایطی که برای یک تابستان خوب متصورید

افسردگی فصلی تحت تاثیر چه عواملی‌ست؟

عوامل مختلفی باعث شدت یا کاهش اثرات افسردگی فصلی می‌شوند. همچنین می‌توان گفت احتمال ابتلا به این بیماری در برخی افراد بیشتر از دیگران است. در ادامه مهم‌ترین مسائلی را که بر ابتلا به افسردگی و تعیین شدت آن موثرند بررسی می‌کنیم.

  • اگر افرادی در خانواده به این افسردگی دچار می‌شوند، احتمال بروز آن در دیگر افراد خانواده نیز وجود دارد.
  • میزان ابتلا به افسردگی فصلی در جوانان بیشتر از افراد سالخورده و میانسالان است. البته این بیماری در کودکان نیز مشاهده می‌شود.
  • اگر فرد به افسردگی مبتلا باشد، احتمال ابتلا به افسردگی فصلی در وی قوت می‌یابد.
  • افرادی که در مناطقی با طول روز و تابش نور کم‌تر (نقاط دورتر از استوا) زندگی می‌کنند بیشتر با این مشکل مواجه می‌شوند.
  • احتمال ابتلا به این افسردگی فصلی زنان بیشتر از مردان است.

علائم افسردگی فصلی

افسردگی فصلی یا اختلال عاطفی فصلی نشانه‌هایی عمومی و یکسان برای فصل‌های مختلف سال دارد. اما ابتلا به این افسردگی در فصل‌های متفاوت، با علائم مختلفی همراه است. ابتدا به علائم کلی و عمومی این افسردگی می‌پردازیم و سپس علائم اختصاصی آن را که در دو نیمه‌ی سال تفاوت دارند بیان می‌کنیم:

  • احساس رخوت و بی‌حالی
  • کاهش سطح انرژی بدن
  • کاهش سطح تمرکز
  • کاهش یا افزایش اشتها
  • احساس ناامیدی
  • احساس بی‌ارزشی و گناه
  • فکر کردن زیاد به مرگ

تاثیرات افسردگی فصلی بهار و تابستان

  • کم شدن اشتهای فرد
  • کاهش وزن
  • بی‌خوابی
  • بی‌قراری

تاثیرات افسردگی فصلی پاییز و زمستان

  • احساس بی‌حالی
  • پر خوری
  • بالا رفتن وزن
  • خوابیدن زیاد
  • گوشه‌گیری

راه‌های درمان افسردگی فصلی

درمان افسردگی فصلی با راه‌های مختلفی امکان‌پذیر است. نظیر دیگر انواع افسردگی درمان این بیماری نیز به روش‌های دارویی و همچنین روان‌درمانی صورت می‌پذیرد. در ادامه انواع راه درمان افسردگی فصلی را معرفی خواهیم کرد.

• دارو درمانی افسردگی فصلی

استفاده از دارو همواره یکی از راه‌حل‌های درمان انواع بیماری‌های جسمی و روانی بوده است. این مسئله در خصوص اختلال عاطفی فصلی نیز صدق کرده و با استفاده از برخی داروها علائم این بیماری را کاهش داد و آن را درمان کرد. برای شناخت انواع داورهای تاثیرگذار در این زمینه به روانشناس مراجعه کنید. داروهای تجویز شده برای این بیماری با تنظیم سروتونین بدن تاثیر بسیاری در درمان آن می‌گذراند. البته مصرف این داروها می‌تواند عوارض خاصی از جمله خشکی دهان، سرگیجه، مشکلات جنسی و … به همراه داشته باشد.

• روان‌درمانی

کاربرد روان‌درمانی برای رفع این افسردگی نظیر دیگر انواع افسردگی امری رایج است. با واکاوی ذهن‌تان و بررسی علل احتمالی ایجاد این افسردگی می‌توان به درمان آن پرداخت. تمرکز بر جنبه‌های مثبت زندگی و همچنین تلاش در برنامه‌ریزی برای ایجاد روحیه‌ی شاد و تغییر در فرایند زندگی می‌تواند کمک شایانی به رفع بیماری کند.

• نوردرمانی یا مصرف ویتامین D

این روش درمان بیشتر برای فصل‌های نیمه‌ی دوم سال استفاده می‌شود. همان‌طور که گفتیم تابش کم آفتاب باعث ایجاد تغییرات هورمونی در بدن فرد و ایجاد افسردگی می‌شود. مصرف ویتامین D و یا نوردرمانی کمک شایانی به تنظیم هورمون‌های بدن کرده و باعث درمان اختلال عاطفی فصلی می‌شود.

• خوددرمانی افسردگی فصلی

یکی دیگر از روش‌های بسیار پرطرفدار درمان افسردگی فصلی، خوددرمانی‌ست. خوددرمانی شامل انجام کارهایی مختلف و اجتناب از برخی فعالیت‌هاست. رعایت این نکات به شما کمک می‌کند تا روحیه‌تان تغییر کرده و افسردگی‌تان درمان شود. در سطرهای بعد مهم‌ترین این نکات را با شما در میان می‌گذاریم:

سرگرمی داشته باشید
برای خود سرگرمی‌های خاصی تعیین کنید و زمان‌هایی را به تفریح بپردازید. داشتن سرگرمی و گذراندن ساعاتی را فارغ از هر مسئله‌ای ذهنی، به رفع افسردگی بسیار کمک می‌کند.

با دیگران وقت بگذرانید
داشتن روابط اجتماعی می‌تواند به شما کمک کند تا روحیه‌ای شادتر و احساس مفید بودن بیشتری داشته باشید. البته سعی کنید روابط‌تان را بیشتر با افرادی برقرار کنید که روحیه‌ای شادتر دارند و مدام به ابعاد منفی زندگی اشاره نمی‌کنند

ورزش کنید
یکی از فعالیت‌های بسیار موثر در رفع افسردگی ورزش است. ورزش باعث کاهش استرس و همچنین اضطراب در شما می‌شود. از طرفی ورزش سطح سلامتی بدن‌تان را بالا می‌برد و مهم‌تر از آن ورزش طبق برنامه باعث می‌شود احساس بهتری نسبت به خودتان داشته باشید.

با برنامه‌ریزی عمل کنید
برای گذران روز‌های‌تان برنامه‌ریزی داشته باشید. داشتن برنامه‌ریزی باعث می‌شود ساعت‌هایی را که قرار از مشغول به فعالیت خاصی باشید تمرکز کافی داشته و ذهن‌تان درگیر نباشد. از طرفی عملکرد طبق برنامه سبب می‌شود زمان‌های استراحت و تفریح‌تان را با خاطر آسوده‌تری پشت سر بگذارید.

موسیقی و رقص
شنیدن آهنگ‌های شاد به همراه رقص یکی از روش‌های بسیار کارآمد در تغییر روحیه و افزایش سطح انرژی بدن است. این مسئله را در کنار تغذیه‌ای کامل و سالم رعایت کنید تا روحیه‌ای شاد داشته باشید و از هر افسردگی‌ای مصون باشید.

افسردگی فصلی را جدی بگیرید

ابتلا به افسردگی می‌تواند امری بسیار دردناک باشد و مسیر حرکت عادی زندگی فرد را مختل کند. متاسفانه برخی افراد علائم این بیماری را جدی نگرفته و گاهی بدون توجه به نکاتی برای پیشگیری از رشد آن، باعث بدتر شدن اوضاع می‌شود.

افسردگی فصلی یا هر نوع افسردگی دیگری می‌تواند روابط، شرایط شغلی، تحصیلی‌تان را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل بهتر است نسبت به درمان این بیماری به یکی از روش‌هایی که گفته شد اقدام کنید.